<option id="muooa"><center id="muooa"></center></option>
<acronym id="muooa"><small id="muooa"></small></acronym>
<rt id="muooa"></rt><acronym id="muooa"></acronym>
<acronym id="muooa"><optgroup id="muooa"></optgroup></acronym>
<rt id="muooa"><optgroup id="muooa"></optgroup></rt>

Kültür

Karl? Da?daki Kartal: Taciklerin "Kartal Dans?"

12.12.2018

Ortalama rak?m? 5000 metre olan Pamir Yaylas?, "Dünyan?n Dam?" olarak kabul ediliyor. Ço?u insana göre, buradaki hiç bir da?a ula??lamaz. Karl? da?lar?n üzerinde, sadece kartal rahatça uçabilir.

Kendilerini "kartal?n torunlar?" olarak adland?ran Tacikler, "kartal flütü" çalarak, bu güçlü yarat??a olan sayg?lar?n? ifade ediyor.

El davulu çal?p "kartal dans?" yapan Taciklerin zarif hareketleri, kanatlar?n? iyice aç?p süzülerek uçan kartal? an?msat?r.

Tacikler, Çin'de ya?ayan Hint-Avrupa kökenli ve Kafkasoid ?rktan tek etnik gruptur.

Çin'de yakla??k 40 bin civar?nda olan Taciklerin büyük bölümü, Pamir Yaylas?'n?n do?usundaki Ta?kurgan Tacik Özerk ?lçesi'nde oturur.

"Ta?kurgan" sözcü?ü, "ta? kent" anlam?na geliyor. Buras?, eski ?pek Yolu üzerindeki önemli merkezlerden biri olan ve Taciklerin atalar? taraf?ndan kurulan Kavanta Krall???'n?n ba?kentiydi. Aradan bin y?l geçti, ama karl? da?lar?n kucaklad??? bu eski kale, Ta?kurgan Nehri'nin k?y?s?nda hâlâ dimdik ayakta duruyor.

Ta?kurgan'?n bat?s?nda, ilçe merkezi yer al?yor. Ta?kurgan ?lçesi'nin merkezinde bugün 10 binden fazla Tacik ya??yor. Buras?, temiz ve sakin bir yayla kenti…

Yaylan?n gurur kayna?? olan kartal, Taciklerin simgesidir. Ta?kurgan ?lçesi Etnik Kültürler ve Sanatlar Merkezi'nin mimari tasar?m?na kartal imgesi yans?yor. Bu, Taciklerin kartala duyduklar? sayg?y? da gösteriyor.

Taciklerin, Orta Asya'da ya?ayan göçebe bir gruptan türedi?ine inan?l?yor. Tacikler yüksek da?lardaki otlaklarda s???r ve koyun güdüyor, alçak vadilerde ise tar?mla u?ra??yor. Yani, Tacikler hayvanc?l??? esas alan, ama tar?mla da u?ra?an bir ya?am sürdürüyor.

Tarla i?leri s?ras?nda mola veren köylüler mutlaka köyün ba??nda toplan?r, kartal flütü çal?p geleneksel danslar?n? eder. Yayladaki ya?am tarz? do?ayla uyum içinde… Burada e?lence türleri az olmas?na ra?men, ne?eli müzik ve dans, Taciklerin nesilden nesle aktard??? bir e?lence tarz?...

"Kartal dans?", "kartal flütü"nün e?li?inde yap?l?r. "Kartal flütü" bazen tek ba??na çal?n?r. Ama genellikle iki erkek birer flüt çalarken, iki kad?n da onlara iki el davuluyla e?lik eder. Farkl? durumlarda "kartal flütü"yle çal?nan de?i?ik türküler vard?r. Fakat ço?u, yüksek tonlu, co?kulu ve ne?elidir ve kula?a çok ho? gelir.

Taciklerin geleneksel dans?, "kartal dans?" ad?yla tan?n?yor. Tacikler mekân s?n?rlamas? olmaks?z?n, istedikleri zaman kalk?p dans eder. "Kartal dans?"n? genellikle erkekler yapar; fakat biri erkek, biri kad?n olmak üzere iki ki?inin yapt??? danslar veya toplu danslar da vard?r. Dansa genellikle iyi bir oyuncu ba?lar, onun arkas?nda öteki ki?iler takip eder.

"Kartal dans?"n?n ad?mlar? "kartal flütü"nün temposuna uyar. Temel hareketler ?unlard?r: Beli biraz bükmek, sa? kolu ileri do?ru uzatarak parmaklar? yukar? do?ru k?v?rmak; sol kolu bükerek bele koymak; parmaklar? aç?k tutmak; flüt ve davul e?li?inde ayakta 360 derece dönerek, sa? kolu geride tutup sol kolu uzatmak… Bazen iki kol paralel tutularak, bazen de biri yukar?da biri a?a??da tutularak, kartal?n gökteki uçu?u taklit edilir. Ad?mlar mutlaka davulun temposuna uyar, ya ileri, ya geri; ya sola ya sa?a do?ru at?l?r. Dans eden bir Tacik, dönerken veya ilerlerken iki omzunu müzi?in melodisine göre yukar? ve a?a?? do?ru titretir.

Tacikler kartala derin bir sayg? duyar. "Kartal dans?"ndaki hareketler, bütün geleneksel Tacik danslar?n?n temelini olu?turur. Tacik etnik grubuna mensup olan profesyonel dansç?lar, köylülerin dans hareketlerini kendilerine örnek al?yor.

"Kartal dans?" olarak bilinen bu halk dans?, gerçekten de kartal?n uçu?unu taklit etmekle mi ba?lad??

Tacikler aras?nda çok yayg?n ve duyguland?r?c? olan bir a?k öyküsü anlat?l?r.

Uzun zaman önce Vefa adl? bir Tacik delikanl?s? varm??. Vefa ve Gülmihri adl? bir k?z, çocukluklar?ndan beri a?an?n kölesiymi?. Vefa koyun güderken, Gülmihri ev i?leri yaparm??. Gece olunca ikisi koyun a??l?nda kal?rm??. Yak?n arkada? olan iki genç birlikte büyümü? ve sonunda birbirlerine â??k olmu?.

A?a, Vefa ile Gülmihri'nin a?k?n? duyunca ikisini ay?rm??. Vefa uzak bir yerde koyun gütmeye gönderilirken, Gülmihri eve kapat?lm??.

Vefa her gün yapayaln?z koyun güderken, "Revap" adl? çalg?y? çal?p, Gülmihri'ye olan özlemini dile getirirmi?.

Bir gün koyunlara bir kurt sürüsü sald?rm??. Koyunlar da??l?p kaçarken bir kartal gelmi? ve kurt sürüsüyle mücadele etmi?. Sonunda kurtlar? kaç?rm??, ama kartal da ölümcül derecede yaralanm??. Kartal, Vefa'dan kanatlar?ndaki kemiklerinden flüt yapmas?n? istemi? ve ölmü?. Çok üzülen Vefa, kartal?n kanat kemiklerini alm??, üzerine üçer delik aç?p, bunlar? flüt olarak çalm??.

Vefa'n?n yapt??? "kartal flütü"nün sesi uzaklara kadar ula?m??. Gülmihri "kartal flütü"nün sesi sayesinde Vefa'y? bulmu?. Flüt sesini duyan ac?mas?z a?a da gelmi?. Onu gören Vefa hemen "kartal flütü" çalm??, flütün ça?r?s?n? duyan yüzlerce, binlerce kartal gelmi? ve vicdans?z a?ay? oradan kovmu?.

Gülmihri, kartal?n uçarken yapt??? hareketleri taklit ederek, Vefa'n?n "kartal flütü" e?li?inde dans etmi?. Bu dans daha sonra yaylada her yere yay?lm??.

Tacikler çocukken yeti?kinleri taklit ederek, "kartal dans?" ö?renir. Bir Tacik, ya?am? boyunca, istedi?i zaman dans eder ve bitkin dü?ünceye kadar dansa devam eder.

Taciklerin bir atasözü vard?r: "Tavus ku?u inan?lmaz derecede güzeldir, ama kartal gibi uçamaz." "Kartal flütü" ve el davulu e?li?inde, Tacikler kartal gibi uçuyor...

(Zhou Jie, Xinjiang Sanat Ara?t?rma Enstitüsü): "Tacikler, 'güne?e en yak?n insanlar' olarak tan?mlan?r, çünkü onlar yaylada ya?ar. Yaylada ya?ayan etnik gruplar?n birkaç karakteristik özelli?i vard?r: Birincisi, gökte uçan kartala özel bir duygu beslerler; ikincisi, yaylada ya?am ko?ullar? epey zor oldu?u için s?k s?k kitlesel e?lenceler düzenlerler. Bu, Taciklerin ya?am?nda bir vazgeçilmez bir etkinliktir. Bu tür e?lencelerde duygular?n? ifade etmek için co?kun bir sese ihtiyaç duyulur. Tacikler, aç?k bir müzik ritmiyle, 'kartal flütü' ve el davulu e?li?inde dans eder. O nedenle dü?ün töreninde olsun, kitlesel e?lencelerde olsun, 'kartal flütü' ve 'kartal dans?' art?k Tacik etnik grubunun kültürel simgeleri oldu. 'Kartal flütü'nün sesi ve 'Kartal dans?' bize Tacikleri an?msat?r."

Bu?ulu kay?s? çiçekleri, t?pk? taze gelinlerin güler yüzüne benziyor. Sanat toplulu?u Daton kasabas?ndan ayr?lacakken, bir müjde ald?.

Yörenin yerlileri, sabah?n erken saatlerinde Miman?a amcan?n evine geldi. Amcan?n k?z? bugün ni?anlanacak. Tacik gelenek ve göreneklerine göre, bir ailenin dü?ünü bütün köyün bayram? olur; bütün akrabalar? ve arkada?lar? mutlaka gelip kutlar.

Yöre sakinleri evin içine girdi ve oturdu. Tacikler, kad?nlara ve ya?l?lara sayg?da kusur etmez. Kap?dan içeri girerken kad?nlar ve ya?l?lar önden buyur edilir, erkekler veya gençler onlar?n arkas?ndan girer.

K?za talip olan delikanl? bugün k?z evine gelemez, kendi evinde bekler. Onun ad?na k?z?n evine bir grup yak?n? gelir. Tacik gelenek ve göreneklerine göre, evlilik ebeveynler taraf?ndan kararla?t?r?l?rd?. Ama art?k gençlerin evlenecekleri ki?iyi özgürce seçmeleri te?vik ediliyor. Fakat öyle de olsa, geleneksel ni?an töreni gene yap?l?yor.

Erkek taraf?ndan gelenler hediyeler getirdi. Getirilen birkaç büyük ekmek, elbiseler ve tak?lar k?z taraf?n?n temsilcilerine, akrabalar?na ve arkada?lar?na gösterildi.

(Kamu?bek, erkek taraf?n?n temsilcisi): "Sevgili arkada?lar, bugün yüre?imizin sesini ifade etmek istiyoruz, herkesin dinleyece?ini ümit ediyoruz. Su a?a?? do?ru akar, insan ise yukar? do?ru yürür. Güzel tespihler tane tane birbirlerine ba?lan?r, tespihin imamesi Allah'?n elindedir. Biri mücevherden, öbürü mor istiridyeden… Size ni?anlanma önerisini sunmak utand?r?c? bir ?ey de?il. K?z?n?z? bize vermezseniz bile, bizim herhangi bir ?ikâyetimiz olmaz. Ni?anlanma önerisinde bulunmak bizim taraf?m?z?n i?idir, kabul etmek veya etmemek ise size ba?l?. Bugün buraya gelmemizin esas amac?, çiçek gibi k?z?n?za ni?anlanma önerisi sunmak. Biz art?k çiçek tomurcuklar?n? k?yafetlerinizin üstüne atmaya haz?r?z. Sevgili arkada?lar, ya kabul edeceksiniz ya da etmeyeceksiniz, biz de yan?t?n?z? sayg?yla dinleyece?iz. "

"Biz kabul ediyoruz."

"Te?ekkürler, te?ekkürler."

"Elinizi öpeyim."

Haber yan odaya ula?t?r?ld?. Erkek taraf?ndan gelenlerden tek kad?n, k?rm?z? bir ba?örtüsüyle k?z?n ba??n? örttü. Bu, iki gencin gelecekteki ya?am?n?n mutlu olaca?? anlam?na geliyor. Kad?n konuk ayr?ca k?za bir yüzük de takacak. Bu s?rada köydeki delikanl?lar eve gelip, k?z?n ve geri kalan herkesin üzerine un serpti. Bu hareket, mutlulu?u simgeliyor. Ev, kahkaha sesleriyle doldu.

Öbür odada, k?z taraf?n? temsil edenler, erke?in ailesine dü?ün için haz?rlanmas? gereken hediyelerin listesini verdi.

"9. Pakistan'dan bir e?arp, Türkiye'den k?rm?z? bir ba?örtüsü; 10. 38 numara bir çift çizme, bir çift deri ayakkab?; son olarak iyi bir yak."

"Çok fazla, de?il mi?"

"De?il, de?il."

Ni?anlan karar? ne?eyle al?nd?. Böylece iki aile bir oldu.

"Kartal flütü" çal?nd?, "kartal dans?" ba?lad?. Mutlu anlara mutlaka ?ark? ve dans e?lik etmeli.

Ni?an törenindeki son a?ama koyun keserek, bütün konuklara ikram etmektir. Koyunlar, erkek ailesi taraf?ndan getirilen hediyelerden bir bölümünü olu?turuyor. Koyunlar?n k?rm?z? kan? yere ak?yor, konuklara birkaç ay sonra kalabal?k bir dü?ün yap?laca?? bildiriliyor.

Tacik dü?ünü, genellikle sonbahar bollu?unda yap?l?r. Sonbahar, Pamir Yaylas?'n?n en güzel mevsimidir.

E?er o zaman Daton köyüne yeniden gelirseniz, konuksever yöre halk? size sütlü çay ve et yemekleri ikram eder, ne?eli "kartal flütü" e?li?inde sizi "kartal dans?" yapmaya davet eder...

Güne?li bir günde, Ta?kurgan ilçesinin merkezinde 40 kilometre uzakl?ktaki Muzda? görülebilir. "Muzda?" sözcü?ü, Tacikçede "Buzlu Da?lar?n Babas?" anlam?na geliyor. 7 bin 534 metre yükseklikte ve 200 metreden kal?n buzullarla kapl? olan Muzda?, Tacikler nesiller boyu büyük bir sayg? duydu?u, kutsal bir da?d?r.

Sabah saatlerinde, Muzda?'?n ete?indeki Ta?kurgan ilçesinin merkezi hâlâ derin uykuda. Dün Daton köyünden dönen ?lfat, al??t??? sabah sporuna ba?lad?.

?lfat, her sabah, iki baca??na 10 kilograml?k birer kum torbas? ba?layarak 3 kilometre ko?uyor. Rüzgâr demeden, kar demeden azimle yapt??? spor sayesinde, ?lfat "kartal dans?" ederken, t?pk? bir kartal gibi esnek ve zarif hareketler yapabiliyor.

Ta?kurgan Sanat Toplulu?u'nun 20'den fazla dansç?s? var. Kültür ve Sanat Merkezi'ndeki sahne, ayn? zaman oyuncular?n prova yeri... Bugün oyuncular burada prova yapt? ve müdür Mübarek'in Danton'a yapt??? ziyaret hakk?nda bilgi edindi.

"Daton'da neler ö?rendi?imizi arkada?lara anlat. Daton'lular nas?l dans etti, biz sahnede nas?l dans ettik? ?imdi daire ?eklinde yap?lan dans türüne bakal?m."

"Haydi, arkada?lar. Bir daire olu?tural?m. Sola dönün, sa?a dönün. ??te dönü? böyle olur, d??ar? do?ru da dönebiliriz."

"Onlar?n hareketleri o kadar etkileyici de?il, biz sahnede böyle yap?yoruz, bizim hareketlerimiz daha esnek oluyor."

Sanat toplulu?undaki dansç?lar?n ço?u, çe?itli sanat okullar?ndaki dans ?ubelerinin mezunlar?… Dansa yatk?nl?klar?yla ünlü Tacikler aras?nda yetenekli olan köylü gençleri de, sanat toplu?una girip profesyonel dans e?itimi alabilir. 19 ya??ndaki Behtinur, annesinden dans ö?renmeye 10 ya??nda ba?lad?. ?imdi de oturdu?u kasabadan sanat toplulu?una seçildi.

(Behtinur): "Bir defas?nda köyde arkada?lar?mla dans ediyordum, o s?rada tesadüfen köyde bulunan koreografi ö?retmeni beni gördü ve toplulu?a ald?. Bana çe?itli danslar ö?retti. Al??t?rmalardan sonra ?imdi daha esnek bir vücuda sahip oldum. Ayr?ca sahnede yüz ifadeleri kullanmay? da ö?rendim. ?imdi vücudum daha esnek. Bizim için dans eder misin? Haydi. Bu, bir Arap dans?... Sen bir Tacik dans? et."

Dolkun, Daton kasabas?ndan toplad??? folklorik motifleri seçip ay?r?yor ve çiziyor. Sanat toplulu?u için koreografi tasar?m? yapman?n d???nda, Dolkun bütün zaman?n? Taciklerin geleneksel motiflerini toplay?p veri taban? olu?turmaya ay?r?yor.

(Dolkun, Ta?kurgan Sanat Toplulu?u): "Bu, yak eyeri, at eyeri de?il. Eyer üzerinde güzel motifli bir yast?k var. Biz Tacikler, eskiden beri bu tür yak eyerleri kullan?r?z. Bu, elbise kolunda elle i?lenen bir motif. Bu, kad?n elbisesi motifi… Bu da, ?apka üzerindeki motif…"

Bu çal??mas?n? 20 y?ld?r sürdüren Dolkun, ilçenin hemen hemen bütün köylerini gezdi. Kaybolma tehlikesiyle kar?? kar??ya gelen baz? motifler, onun kalemi ve boya f?rçalar?yla korundu.

(Dolkun): "Toplad???m Tacik motiflerinin say?s? 600'ü a?t?. Bu y?l veya gelecek y?l kitap olarak bas?lacak. Kitap, Tacik etnik grubunun el sanatlar? motifleriyle ilgili en kapsaml? foto?raf albümü olacak. Bunun saklamaya de?er bir albüm olaca??n? dü?ünüyorum. Biz Tacikler, bu el sanatlar?n? eski tarihlerden beri kullan?yoruz. Ama ?imdiki baz? gençler bunu pek anlam?yor. Yay?mland?ktan sonra kitab?m, torunlar?m?z?n geleneksel el sanatlar?n? daha iyi kavramas?na yard?mc? olacak. Kitab?m, Taciklerin kulland??? tüm el sanatlar? motiflerini içerecek."

Taciklerin geleneksel el sanatlar?, yaylada ya?ayan bu etnik grubun yüzlerce y?ll?k güzellik aray???n? yans?t?yor. Kuzmehmet amcan?n açt??? el sanatlar? dükkân?ndaki ürünlerin ço?unu, köylerdeki Tacik kad?nlar? evlerinde yapt?. Dükkânda geleneksel "kartal flütü" de sat?l?yor.

(Kuzmehmet)

Tamam.

Bu flüt gerçekten de kartal kemi?inden yap?lan flüt mü?

Gerçekten kartal kemi?inden yap?ld?. Bu kemik, kartal kanad?n?n bir parças?…

Günlerdir Pamir Yaylas?'nday?m. Sadece bir defa kartal gördüm. ?imdi kartal say?s? çok az.

Bu flütün kemi?inin gerçekten kartal kemi?i oldu?undan emin misiniz?

Gerçekten kartal kemi?i… Antika bir ?ey…

Daha önce ald?.

Mallar? nereden al?yorsunuz? Bunu da nerede buldunuz? Bu çift "kartal flütü"nü nerede buldunuz?

Köydeki bir çoban yapt?. Köyden ald?m. Bu "kartal flütü" 50 y?ll?kt?r. Yeni de?il.

Bu flüt 50 ya??nda, 50 y?l önce yap?ld?.

Hiç benzemiyor.

Bu çift "kartal flütü"nü kaça satacaks?n?z?

Bin yuan.

Bu kadar pahal? m?? Ama ?imdi bunun gibi ?eyler art?k bulunmaz.

Bu da gerçek mi?

Evet, bu da gerçek…

Bunun çifti kaç yuan?

400 yuana ald?m. Dükkânda kaça satacaks?n?z?

500 yuana.

Ba?ka var m?? O "kartal flütü" hangi malzemeden yap?lm???

Bu ucuz, lastikten.

Kaç yuan?

Bu ucuz, kutusuyla birlikte 150 yuan.

150 yuan.

Kutu biraz pahal?… Flüt daha ucuz.

Bu lastik flütü siz çalar m?s?n?z? Sesini bir dinlemek istiyorum.

Bu farkl? bir ?ey…

Sadece 3 ses deli?i olan "Kartal flütü"yle, yaln?zca 7 ton çal?nabiliyor. Ama özgün olan gerçek kartal kanad? kemi?iyle yap?lm?? flüt, metal flütün sesini aratmayan bir güce sahip... Söylendi?ine göre, gerçek "kartal flütü"nün sesine benzemesi için, lastik flüt yap?l?rken, malzemenin içine kemik tozu eklenir.

Ya?lar?na göre de?i?ik büyüklükte olan kartallar?n kanat kemiklerinin uzunlu?u da farkl? olur. Daton kasabas?ndan getirilen bu çift kemik 30'ar santim uzunlu?unda. "Kartal flütü"nün uzunlu?u genellikle 22- 23 santimetre olur. O nedenle Nusret, kemikleri kesmek zorunda kald?.

(Nusret): "?imdi kemi?in iki ucunu da kestim. Sonra ince ucuna bir delik açaca??m, geni? ucu ise insan?n duda??na yakla?t?r?larak çal?n?r. ??te bunun gibi."

" 'Kartal flütü'nün üzerine 3 delik aç?l?r, aralar? cetvelle de?il, büyük parmakla ölçülür. Kemik elde tutulup, büyük parmak uzunlu?unda ilk delik, sonra ayn? aral?kla bir daha delik aç?l?r. Flütün yukar? k?sm? 12-13 santimetre uzunlu?undad?r; alt?nda 3 delik vard?r; bunlar?n aras? a?a?? yukar? 10 santimetredir."

Serbestçe uçan kartal adeta gökte süzülen bir ruh gibi... Kartal?n kanat kemi?inin ortas? bo? ve iliksizdir. Çok sert olan kemi?in cidar? çok incedir. Bu, kartal?n "ku?lar?n kral?" olmas?n? sa?layan gizlerden biridir. "Kartal flütü"nün sesiyle ölü bir kartal yeniden ya?ama dönüp, mavi gö?e uçar.

"Kartal flütü"nün yap?m? çok basit, ama yap?mc?n?n becerisi ve deneyimi çok önemlidir.

"Küçük delik aç?ld?ktan sonra, b?çakla büyütülür. Bu b?ça?? babam verdi, daha önce o kullanm??t?. B?ça?? 1965 y?l?ndan beri kullan?yorum. Bu b?çak delik açmaya çok uygun.

Bu b?ça??n 50 y?ll?k geçmi?i var."

"Bak, bu flüt tamamd?r. 'Kartal flütü' çiftler halinde olur. ?imdi de öbür flütün deliklerini açaca??m."

?kinci flütün yap?m? zordur. Çünkü birinci flütün d?? görünü?üne benzemeli, ayr?ca sesi de ayn? olmal?d?r. Gösterilerde, sadece çift olan "kartal flüt"leri çal?n?r. Bir çift flütten biri bozulursa, öteki sadece solo çalmaya yarar.

Kartal kemi?i çok sert oldu?u için üzerine delik aç?l?rken özen gösterilmelidir. Delik aç?l?rken bozulursa, bir çift kartal kemi?i de israf edilmi? olur.

"Güzel, bu flütü de yapt?m. Bunun delikleri biraz küçük. Flütün tonunun alçak veya yüksek olmas?, deliklere ba?l?d?r. Bu nedenle deliklerin büyüklü?ünü ayarlayaca??m. Tamam, bu flütün tonunu da ayarlad?m."

" 'Kartal flütü' üzerindeki 3 delik aç?ld?ktan sonra hemen kullan?lmaz, motiflerin de oyulmas? gerekir. Bu i?lem 2 veya 3 gün al?r. Sonra evin kiri?ine 10 veya 15 gün süreyle as?l?p tütsülenir. Bundan amaç, flüte renk katmak ve mikroptan ar?nd?rmakt?r. Böylece 'kartal flütü'nün rengi beyazdan aç?k bronza dönü?ür. Flüt sadece güzel bir d?? görünü?e sahip olmakla kalmaz, ayn? zamanda kötü de kokmaz. Sen ?öyle geç, bunu as. Sen de ?unu as. Deli?in ortas?ndan geçirip saracaks?n."

Delik açma, motif oyma, tütsüleme ve süs ba?lama i?lemleri 15 gün sürer. Bu süre sonra zarif bir çift "kartal flütü" tamamlanm?? olur.

Her Tacik'in evinde, kendi eliyle yapt??? çalg? bulunur. Çalg?, evdeki günlük e?yalardan biri gibi kabul edilir. Bir Tacik ne?eli oldu?u zaman, evdeki çalg?lardan birini al?p çalmaya ve ?ark? söylemeye ba?lar.

"Bu Revap'? kendim yapt?m. Yap?m tekni?ini babamdan ö?rendim. Eskiden babam kendi eliyle çalg? yapard?, ?imdi bu i?i ben devrald?m. Revap, 'kartal flütü' ve di?er birçok çalg?lar? yapabilirim. Bu Revap'?n arkas?na k?rm?z? bir keçi ba??, di?er yerlere ise geleneksel Tacik motifleri oydum."

Nusret, tarih ö?retmeniydi. Uzun zaman ortaokul müdürlü?ü yapt?. Emekli olunca bütün zaman?n? el sanatlar?na ay?rmaya ba?lad?. Birkaç y?l önce Ta?kurgan Etnik Sanatlar Müzesi kurulurken, müzede sergilenecek hayvan modellerinin ço?u, Nusret taraf?ndan yap?ld?.

"Bir k?rm?z? keçinin ya??n? ö?renmek için, boynuzlardaki kertikleri sayars?n. Her iki kertik bir ya? demektir. Biz de sayal?m, toplam 18 kertik var, demek ki bu k?rm?z? keçi 9 ya??nda..."

Pamir Yaylas?'na ait birçok yabani hayvan çe?idi art?k çok nadir bulunuyor. Eskiden vah?i ku?lardan sadece kartallar de?il, ?ahin ve akbabalar da s?k s?k görülürdü. Müzede saklanan bu modeller, yaylan?n gö?ünde daha önce görülen manzaray? an?msat?yor.

Tacikler, kendilerini "kartal?n koruyucusu" olarak adland?r?r. Tacik Müzesi'nde kartal imgesinin bulundurulmas? zorunludur. Nusret, sipari? üzerine müze için bu kartal modelini ve kartal?n iki kanat kemi?iyle bir çift flüt yapt?.

Kartal art?k devlet korumas? alt?na al?nan bir ku? oldu?u için avlanmas? da yasak. Kartal modelinin yap?m? için, Ta?kurgan ilçe hükümeti, Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi hükümetine özel bir ba?vuruda bulundu ve hayvan koruma kurulu?unun özel izni ald?ktan sonra bu kartal? avland? ve modeli yap?ld?.

Gökteki kartal say?s? azal?rken, yeryüzünde "kartal dans?" yapanlar?n say?s? ço?al?yor.

Y?llar boyunca bu dans, Taciklerin ya?am?n?n bir parças?yd?. S?radan Tacikler geleneksel danslar?n? bir sanat olarak görmüyor ve "kartal dans?" kavram?n? hiç kullanm?yordu. Geleneksel danslar? sadece "Tacik dans?" olarak adland?r?yorlard?. Birkaç ku?a?a mensup dans sanatç?lar?n?n çabalar? sayesinde, Taciklerin geleneksel dans da?arc??? da zenginle?ti.

Yetenekli bir dans sanatç?s? olan Müdür Mübarek, art?k sahneye ç?k?p gösteri yapm?yor. ?imdi kendini genç oyunlar? yeti?tirmeye adayan Mübarek, genç oyuncular?n folklorik danslar?n özgün tarz?n? benimseyip, profesyonel anlamda yeni danslar olu?turmalar?n? istiyor. Benzer bir yolu, Mübarek daha önce denemi?ti.

Mübarek'in babas? Taboldi, ünlü bir folklorik dans sanatç?s?... Taboldi, 40 y?l önce, ilçedeki ilk amatör dans grubunu kurdu. Çocuklu?undan itibaren babas?n?n izinden giden Mübarek, Xinjiang Sanat Okulu'nun dans ?ubesinde ö?renim gördü.

Mübarek mezun olduktan sonra Ta?kurgan Sanat Toplulu?u'na döndü. Babas?n?n ö?rencisi Dalr?bay'la birlikte s?k s?k köylere gidip, deneyim edindi. Profesyonel e?itim alm?? olan Mübarek, yöre yerlilerinin dans hareketlerinden esinlendi.

(Mübarek, Ta?kurgan Sanat Toplulu?u Müdürü): "Gündüz tar?m i?leriyle u?ra??yorlar. Ben de zaman ay?rarak dans hareketlerini ö?retmelerini rica ettim. Ad?mlar nas?l at?l?r, el nas?l tutulur... Dans eden ve 'kartal flütü' çalan birkaç ya?l?, dans?m?za özen göstermiyor. 'Siz profesyonel dans oyuncular?s?n?z. Tacik dans?n? da yapmaz m?s?n?z?' diye sordular. Biz de okulda di?er etnik gruplar?n danslar?n? ö?rendi?imizi ve ?imdi de Tacik dans?n? ö?renmeye geldi?imizi anlatt?k ve ak?am bize ders vermelerini bir daha rica ettik. Sonra bize ö?rettiler. O dönemde ya?am zordu. Biz de, bize dans ö?retenlere çay vb. gibi hediyeler, bazen de para verdik. Yöre halk? bize 6 ay süreyle dans ö?retti. 6 ay sonra ö?rendi?imiz hareketleri birle?tirerek, 10 hareket birle?imi tasarlad?k. Bu hareket birle?imleri bugün hâlâ kullan?l?yor."

Profesyonel dans sanatç?lar?, geleneksel Tacik dans?n?n özgün özelliklerini korumak ?art?yla, Taciklerin kartala kar?? duyduklar? sayg?y? daha güçlü ve daha heyecanl? ?ekilde ifade edebilecek dans hareketleri haline getirdi. Taciklerin "kartal dans?", ilkel halk dans? türünden, canl? etnik renk ta??yan ve zengin ifade gücüne sahip olan bir sahne sanat?na dönü?tü.

(Mübarek)

"Sahneye ta??nan 'kartal dans?' ile halk aras?nda yayg?n olan 'kartal dans?' biraz farkl?. Çünkü halk dans? olan 'kartal dans?'n?n hareketleri çok basit, sadece dönme gibi hareketler var. Sahneye ta??d?ktan sonra daha çok hareket ekledik. Profesyonel dans e?itimi ald???m?z için "kartal dans?"na baz? bale ö?eleri de ekledik. Sanat düzeyi yükselince, "kartal dans?"n? Taciklerin icat etti?ini di?er etnik gruplar da anlad?. "

3 ku?a?a mensup profesyonel dansç?lar?n ortak çabalar? sayesinde "kartal dans?" ilk defa 1980 y?l?nda Pamir Yaylas?'ndan ç?k?p, ba?kent Beijing'de sahneye ta??nd?. Mübarek'in koreograflardan biri olarak grev ald??? "Pamir Yaylas?'ndaki Kartal" adl? gösteri 1986 y?l?nda büyük ba?ar? kazand?. Yayla d???nda giderek daha fazla insan Taciklerin "kartal dans?"n? tan?d?.

Yayladan uçup Çin genelinde sahnelere ç?kan "kartal dans?", bugün Tacik etnik grubunun kültürel simgesi haline geldi. Ne yaz?k ki, Pamir Yaylas?'n?n gö?ünde kartallar az görünüyor. Bir de devletin korumas?na alt?na al?nd??? için kartal kemikleri elde etmek art?k mümkün de?il. O nedenle bugüne kadar korunan her "kartal flütü" daha da de?erli...

"Kartal flütü"nün tarihinin ne kadar eskiye dayand???n? Tacikler bile bilmiyor. Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi Müzesi'nde kemikten yap?lma 3 delikli bu flütü gördük. Pamir Yaylas?'n?n do?usundaki ovada yeralt?ndan ç?kar?lan bu flütün yukar? k?sm? tahrip olmu?. "Kartal flütü"ne çok benzeyen bu çalg?, acaba bugünkü Tacik flütlerinin atas? olabilir mi?

(Zhou Jie, Xinjiang Sanat Ara?t?rma Enstitüsü): Bu, "Ça?da? Tacik 'kartal flütü'ne çok yak?n bir çalg?d?r. Hangi etnik gruba ait oldu?u konusunda bilim çevresinde farkl? görü?ler var. Tar?m Vadisi'nde ya?am?? eski insanlar?n büyük bölümünün, Hint-Avrupa dili konu?an Saka kabilelerine ait oldu?unu biliyoruz. Tuluksaya bölgesinde ayn? dönemde ç?kar?lan e?yayla k?yasland???nda, bu kemik flütün Sakalara ait bir kültürel kal?nt? oldu?u bellidir. Sakal?lar?n konu?tu?u dil, Hint-Avrupa dil ailesine aittir. Bu dil, ?imdiki Taciklerin konu?tu?u dile çok yak?nd?r. Baz? bilginler, eski Saka diline benzeyen ve hâlâ kullan?lmakta olan dili, Vahan Tacikçesi olarak adland?r?yor. Bence bu kemik flütün sahibi Pamir Yaylas?'nda ya?ayan ve çalg?s?n? Tuluksaya bölgesine getiren bir ki?iydi. Ya da flüt, o zaman Tar?m Vadisi'nde oturanlar aras?nda yayg?n olan çalg?lardan biriydi. Bu iki fikrin hangisinin tarihi gerçeklere daha uygun oldu?unu, ?u an kimse söyleyemez. Biz sadece tahmin yürütebiliyoruz. Fakat belli bir nokta var: Bu çalg?n?n, ?imdiki 'kartal flütü'yle yak?n bir ili?kisi var: ?kisi de ayn? türe ait."

Kartal kanad? kemi?iyle yap?lan 3 delikli flüt, Pamir Yaylas?'nda ya?ayan ba?ka etnik grup olan K?rg?zlar aras?nda görülüyor. Ne var ki, "kartal flütü"ne en büyük de?eri Tacikler veriyor. "Kartal flütü", karl? da?lar?n tepesinde, kartal?n ruhunu çal?yor.

Haziran 2006'da, Taciklerin "kartal dans?" Çin Devlet Konseyi taraf?ndan Birinci Ulusal Maddi Olmayan Kültür Miraslar? Listesi'ne dâhil edildi.

128捕鱼官网 亿发棋牌官网下载| 英皇国际棋牌游戏| 火焰棋牌平台| 赌钱软件下载| 七星捕鱼官网